GRADSKA BIBLIOTEKA VRŠAC
Gradska biblioteka u Vršcu
osnovana je odlukom Magistrata krajem 1887. godine kao
Gradska javna i školska biblioteka, a počela je sa radom
za javnost 15. januara 1888. godine. Osnivač ove biblioteke i
njen prvi bibliotekar bio je Feliks Mileker (1858-1942),
poznati istoričar i arheolog, i pisac velikog broja knjiga i studija.
Posle osnivanja Muzeja, od 1897. do 1947. godine, Gradska
biblioteka i Muzej rade kao jedinstvena ustanova
pod jednim krovom, a od 1947. godine kao posebne ustanove, od
kada počinju da znatnije proširuju svoju delatnost. Samostalna,
nakon sedam promenjenih adresa, pedesetih godina ovog veka, Gradska
biblioteka je smeštena u današnju zgradu na Svetosavskom
trgu br. 2, tel./faks 013 / 822-882.
 I
pre osnivanja Gradske biblioteke, u Vršcu je
radilo nekoliko biblioteka. Teško je utvrditi tačne datume osnivanja,
vek trajanja i veličinu pojedinih biblioteka. Pisani tragovi govore
da je već 1820. godine (po jednom zapisu na knjizi koja se čuva
u Gradskoj biblioteci) osnovana čitaonica. U
pitanju je, verovatno, bilbioteka Bogoslovije,
koja je tada počela da radi. Kao pretplatnik na Davidovićevu "Istoriju
naroda srpskog", 1846. godine se pominje Čitaonica
srpska iz Vršca. Godine 1882. osniva se Opšta radnička
čitaonica, a 1886. Nastavnička biblioteka.
Jedna od najznačajnijih biblioteka u prošlosti je svakako ona
koju je osnovao Laza Nančić 1884. godine, poznati
vršački socijalista, pod nazivom Srpska zanatlijska čitaonica
koja se kasnije spojila sa pevačkim društvom. Treba istaći i rad
Srpske ratarske čitaonice (1897) koja je godinama okupljala
vršačke ratare i čitaoce iz drugih slojeva.
Izuzetno važno za rad ovih biblioteka
je da su one imale i obrazovnu funkciju, jer su organizovale brojna
predavanja. Imale su i važnu ulogu u društvenom životu svoga članstva,
jer su priređivale zabave, izlete i drugarske večeri.
Pored ovih postojalo je još nekoliko
biblioteka za nemačko i mađarsko stanovništvo. Posebno treba istaći
da je Vršac grad u kojem je uvek bilo vrlo značajnih privatnih
biblioteka pojedinih Vrščana (Josip Novak, porodica
Cijuk, Đorđe Nešić, glumac Andra
Lukić), čije se knjige još mogu naći u fondovima današnje
Gradske biblioteke.
Takva tradicija je ostavila bogate
plodove. Najstarija knjiga u biblioteci datira iz 1496. godine
u kojoj su
objavljena pedagoška pisma. Pored ove najstarije vredno je pomenuti
i 9 knjiga iz Sterijine lične biblioteke, knjigu koja je pripadala
Sterijinom ocu, prvo izdanje Basni Dositeja Obradovića,
knjigu koju je Dositej Obradović poslao 1804. godine Josifu Jovanoviću
Šakabenti, Nomokanon štampan u Lavovu 1646. godine, kao
i Šerijatsko pravo koje je ostalo u Vršcu još
iz doba Turaka iz XVII veka. Čuva se i rukopisna hronika italijanskog
grada Villa Casteioni, pisana u periodu od 1424. do 1670. godine.
Gradska biblioteka u Vršcu, kao
rezultat bogate tradicije i nasleđa, raspolaže bogatstvom od preko
200.000 bibliotečkih jedinica, među kojima je oko 5.000 starih
i retkih knjiga i veći deo knjiga štampanih u Vršcu ili o Vršcu,
kao i dela vršačkih autora. U fondu od oko 20.000 časopisa i druge
periodike nalazi se skoro kompletna vršačka periodika (Vojvodina,
Budućnost, Rodoljub, Banatski List,
Pogled, Srpstvo, Banaćanka, Nova
Zora, Nova Sloga, Predstraža,
Bubanj, Vršačka Kula, koja i danas
izlazi). Pored periodike na srpskom jeziku postoji i bogat fond
periodike na nemačkom, mađarskom i rumunskom jeziku.
Biblioteka je svoju osnovnu delatnost
organizovala u okviru dečijeg odeljenja i odeljenja za odrasle
korisnike. Korisnicima naših usluga, svakodnevno u terminu od
7.30 do 19.00 i subotom od 8.00 do 12.00, na raspolaganju je fond
beletristike (68.000), fond dečije knjige (35.000), fond stručne
knjige (10.000), fond stare knjige (5.000), fond zavičajne knjige
(5.000), kao i fondovi nemačkih, mađarskih, rumunskih, engleskih,
ruskih i francuskih izdanja.
Korišćenju ovog fonda Gradske biblioteke
u Vršcu gravitira oko 120.000 građana iz opština Vršac, Bela Crkva,
Plandište i Alibunar.
|
